بازسازی مسکونی دوبلکس با نمای کلاسیک در سهیلیه عباس‌آباد

معرفی پروژه

این پروژه، بازطراحی و بازسازی یک خانه مسکونی دوبلکس در زمینی به مساحت تقریبی ۵۰۰ مترمربع و با زیربنای اولیه حدود ۴۰۰ مترمربع است.

رویکرد اصلی پروژه، ایجاد یک بازطراحی یکپارچه در معماری داخلی و نمای ساختمان بود؛ به‌گونه‌ای که ضمن حفظ ساختارهای موجود و سقف شیروانی بنا، کیفیت فضایی، خوانایی معماری و عملکرد فضاهای داخلی ارتقا پیدا کند.

سازماندهی فضایی و طراحی داخلی

در طبقه همکف، ورود به بنا از طریق یک پیش‌ورودی تعریف‌شده و دلباز صورت می‌گیرد که در مرکزیت پلان قرار گرفته است. در دو طرف این ورودی، جاکفشی‌های جادار پیش‌بینی شده تا ضمن تأمین نیاز عملکردی، نظم بصری فضای ورودی حفظ شود.

فضای پذیرایی اصلی به‌صورت وسیع و دارای وید طراحی شده و ارتباط بصری آن با طبقات، حس ارتفاع و گشودگی بیشتری به فضای داخلی بخشیده است. در کنار پذیرایی، یک اتاق خواب کینگ‌مستر، سرویس عمومی، لاندری، آشپزخانه، مطبخ و فضای مشخص برای ناهارخوری قرار گرفته‌اند.

یکی از عناصر شاخص طراحی داخلی، راه‌پله دوطرفه در مرکز بنا است که علاوه بر نقش ارتباطی میان دو طبقه، به‌عنوان یکی از عناصر اصلی معماری داخلی، به سازماندهی و محوریت فضایی پروژه کمک می‌کند.

در طبقه اول نیز سه اتاق خواب جانمایی شده که دو واحد آن مستر هستند. در کنار اتاق‌ها، یک فضای نشیمن خانوادگی، تراس مسقف چهار فصل، سرویس عمومی و کیچینت طراحی شده تا این طبقه علاوه بر بخش خصوصی، امکانات لازم برای یک فضای مستقل و کاربردی را نیز در اختیار ساکنان قرار دهد.

طراحی نما؛ بازتعریف چهره ساختمان موجود

نمای جدید ساختمان با رویکرد کلاسیک طراحی شده و در آن تلاش شده ضمن حفظ سقف شیروانی موجود، فرم کلی بنا از منظر نما بازتعریف شود. سقف شیروانی بدون تغییر اساسی در ساختار خود باقی مانده و با طراحی پوسته و پیشانی نما، فرم آن از دید اصلی ساختمان کنترل و یکپارچه شده است.

متریال غالب نما، سنگ عباس‌آباد با رنگ سفید روشن انتخاب شده که در کنار جزئیات کلاسیک، تناسبات عمودی و قاب‌بندی‌های نما، شخصیت رسمی و ماندگاری به بنا بخشیده است.

چهار ستون کلاسیک در نمای اصلی، همراه با ابزارهای معماری در قسمت بالای ورودی و پیرامون پنجره‌ها، به ایجاد ریتم و نظم در نما کمک کرده‌اند. ورودی در نزدیکی محور مرکزی نما قرار گرفته تا تقارن و خوانایی کلی ترکیب حفظ شود.

همچنین ورودی ساختمان کمی عقب‌نشسته طراحی شده تا ضمن ایجاد عمق در نما، یک پیش‌آمدگی سقف‌دار در مقابل ورودی شکل بگیرد؛ راهکاری که علاوه بر تقویت کیفیت معماری ورودی، از ورود مستقیم بارش برف و باران به فضای ورودی جلوگیری می‌کند.

وید و کنترل مقیاس شیشه در نمای اصلی

یکی از تصمیمات مهم پروژه، طراحی وید در فضای پذیرایی و استفاده از دو سطح شیشه‌ای بلند و مجزا در نمای اصلی بود. این تصمیم از یک سو به ایجاد ارتباط بصری میان طبقات و افزایش حس ارتفاع و دلبازی فضای داخلی کمک می‌کند و از سوی دیگر، با توجه به مسکونی بودن بنا و استفاده دائمی از آن، امکان کنترل بهتر شرایط سرمایش و گرمایش و کاهش تبادل حرارتی ناشی از یک سطح شیشه‌ای بسیار بزرگ و یکپارچه را فراهم می‌کند.

به این ترتیب، وید صرفاً یک عنصر زیبایی‌شناختی نیست، بلکه به‌عنوان بخشی از راهکار طراحی برای پاسخ‌گویی هم‌زمان به کیفیت فضایی، عملکرد و الزامات بهره‌برداری ساختمان شکل گرفته است.

چالش‌های طراحی و راهکارهای اجرایی

۱. محدودیت ارتفاع و مدیریت سقف شیروانی

یکی از مهم‌ترین چالش‌های پروژه، کوتاه بودن ارتفاع موجود بنا بود. در فرآیند بازسازی امکان تغییر آزادانه تمام مؤلفه‌های ساختمان وجود نداشت و لازم بود ارتفاع مفید داخلی تا حد امکان حفظ شود. به همین دلیل، ایجاد وید با هدف افزایش ادراک ارتفاع و دلبازی، هم‌زمان با بازنگری در سازماندهی فضاها، با دقت زیادی انجام شد. وید علاوه بر ارتقای کیفیت فضایی، به کاهش بخشی از زیربنای غیرضروری و در نتیجه مدیریت هزینه‌های ساخت و بازسازی نیز کمک کرد.

۲. پوشاندن سقف شیروانی موجود

پوشاندن فرم شیروانی موجود از سمت نما، به دلیل ایجاد یک پیشانی سنگی بلند، نیازمند کنترل دقیق تناسبات، تقسیم‌بندی سنگ‌ها و خطوط افقی نما بود. تقسیم صحیح سطوح سنگی و هماهنگ کردن آن با ستون‌ها، قاب پنجره‌ها و ابزارهای کلاسیک، از عوامل مؤثر در جلوگیری از سنگینی بصری نما شد.

۳. بازطراحی زیربنای گسترده و کنترل هزینه

زیربنای قابل‌توجه ساختمان موجود، ضرورت بازنگری در نحوه تقسیم‌بندی فضاها را ایجاد می‌کرد. هدف، صرفاً ایجاد فضاهای بیشتر نبود؛ بلکه تلاش شد با بهینه‌سازی پلان، حذف فضاهای کم‌کاربرد و تعریف دقیق ارتباطات عملکردی، ضمن حفظ چهار اتاق خواب و فضاهای مورد نیاز کارفرما، بخشی از متراژ غیرضروری کنترل شود. این موضوع علاوه بر افزایش کارایی پلان، در مدیریت هزینه‌های نهایی پروژه نیز نقش داشت.

جمع‌بندی

این پروژه نمونه‌ای از بازآفرینی یک ساختمان موجود با حفظ محدودیت‌های کالبدی و تبدیل آن به خانه‌ای متناسب با نیازهای امروز است؛ جایی که طراحی داخلی، سازماندهی مجدد پلان و بازطراحی نما در یک فرآیند یکپارچه شکل گرفته‌اند. نتیجه، خانه‌ای با هویت کلاسیک، فضایی روشن و دلباز، سازماندهی عملکردی دقیق و نمایی متناسب با ساختار موجود بناست؛ رویکردی که نشان می‌دهد در پروژه‌های بازسازی، محدودیت‌های موجود نه‌تنها مانع طراحی نیستند، بلکه می‌توانند به بخشی از منطق شکل‌گیری معماری جدید تبدیل شوند. این رویکرد را می‌توان در جزئیات بازسازی مسکونی دوبلکس در سهیلیه عباس‌آباد به‌وضوح مشاهده کرد.